Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Zoeken

Ons kantoor

Vinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo Slider

Adresgegevens

Hoofdkantoor Groot Aalst:
Halsesteenweg 42
9402 Meerbeke (Ninove)
Tel: 054/24 75 15
Tel: 053/39 53 13
Fax: 054/24 75 16
Gsm: 0484 18 74 34
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Kantoor Gent (op afspraak):
Brabantdam 150
9000 Gent
0484 18 74 34

Kan ik mijn erfenis regelen aan de keukentafel?

 

Het par­le­ment be­spreekt mo­men­teel een wets­voor­stel om het 200 jaar oude erf­recht in een mo­dern jasje te ste­ken. Een van de be­lang­rijk­ste nieu­wig­he­den in dat nieu­we erf­recht is het fa­mi­lie­p­act, waar­in ou­ders op bin­den­de wijze af­spra­ken kun­nen maken over hun na­la­ten­schap met al hun kin­de­ren. 

Van­daag kan u slechts in en­ke­le zeer spe­ci­fie­ke si­tu­a­ties een erf­over­een­komst slui­ten:

  • Echt­ge­no­ten met kin­de­ren uit een vo­ri­ge re­la­tie die een nieuw sa­men­ge­steld gezin vor­men, kun­nen on­der­ling af­spre­ken dat ze zul­len af­zien van de rech­ten in el­kaars na­la­ten­schap, zodat het hu­we­lijk met de nieu­we part­ner de erf­rech­ten van de kin­de­ren uit de vo­ri­ge re­la­tie niet aan­tast. Die zo­ge­naam­de Val­ke­niers­clau­su­le, ver­noemd naar po­li­ti­cus Jef Val­ke­niers die na het over­lij­den van zijn vrouw een nieuw sa­men­ge­steld gezin begon, is he­laas al­leen nut­tig voor ge­zin­nen met een groot ver­mo­gen. De echt­ge­no­ten kun­nen im­mers nooit af­stand doen van het vrucht­ge­bruik over de ge­zins­wo­ning en het huis­raad. Voor een mo­daal gezin is die ge­zins­wo­ning ech­ter net het be­lang­rijk­ste ver­mo­gens­on­der­deel.
  • Echt­ge­no­ten die de echt­schei­dings­pro­ce­du­re in on­der­lin­ge toe­stem­ming heb­ben op­ge­start, kun­nen af­spre­ken of en wat zij nog van el­kaar zul­len erven als een van hen over­lijdt voor­al­eer de echt­schei­dings­pro­ce­du­re is af­ge­rond.
  • Schen­ken ou­ders met voor­be­houd van vrucht­ge­bruik of met last van een lijf­ren­te aan een van hun kin­de­ren, dan kun­nen de an­de­re kin­de­ren in­stem­men met die schen­king en ver­za­ken aan hun recht tot in­kor­ting.
  • Echt­ge­no­ten kun­nen met een contrac­tuele erf­stel­ling, een soort schen­king van toe­kom­sti­ge goe­de­ren, el­kaar meer na­la­ten dan wet­te­lijk is voor­zien. In te­gen­stel­ling tot een nor­ma­le schen­king, waar­bij de ge­schon­ken goe­de­ren met­een ver­dwij­nen uit uw ver­mo­gen, krijgt deze schen­king pas uit­wer­king bij het over­lij­den.
  • Via een ou­der­lij­ke boe­del­ver­de­ling kun­nen ou­ders of groot­ou­ders zelf be­pa­len welk kind welk goed erft. Ou­ders kun­nen bij­voor­beeld aan het ene kind het fa­mi­lie­be­drijf en aan het an­de­re kind het vastgoed toe­wij­zen. Alle kin­de­ren moe­ten in die ver­de­ling be­trok­ken wor­den. Maar 100 pro­cent ge­moeds­rust biedt dit de ou­ders niet. Krijgt een van de kin­de­ren min­der dan zijn voor­be­hou­den erf­deel, dan kan dat kind die ver­de­ling be­twis­ten. Idem als er een kind is dat een kwart (of meer) be­na­deeld wordt in ver­ge­lij­king met de an­de­re kin­de­ren.

Re­vo­lu­ti­o­nair: het fa­mi­lie­p­act

Het wets­voor­stel over het nieu­we erf­recht be­houdt het prin­ci­piële ver­bod op erf­over­een­kom­sten. Boven op de hui­di­ge uit­zon­de­rin­gen wor­den nog en­ke­le zeer spe­ci­fie­ke erf­over­een­kom­sten mo­ge­lijk, zodat spe­ci­fie­ke pro­ble­men aan­ge­pakt kun­nen wor­den. Die kun­nen van pas komen voor on­ge­huwd sa­men­wo­nen­de part­ners, stief­kin­de­ren, ou­ders met een fa­mi­lie­on­der­ne­ming of met zorg­kin­de­ren.

De meest re­vo­lu­ti­o­nai­re nieu­wig­heid is het fa­mi­lie­p­act, waar­in ou­ders een al­les­om­vat­ten­de 'deal' slui­ten met hun gezin over hun er­fe­nis. Ook de stief­kin­de­ren kun­nen daar­bij be­trok­ken wor­den.

In te­gen­stel­ling tot de reeds be­staan­de ou­der­lij­ke boe­del­ver­de­ling in een tes­ta­ment wor­den die kin­de­ren be­trok­ken bij het op­stel­len van dat fa­mi­lie­p­act. 

IN DE PRAK­TIJK!

No­ta­ris krijgt cru­ci­a­le rol bij op­stel­len erf­over­een­komst

Ou­ders en kin­de­ren kun­nen de erf­over­een­komst niet zo­maar aan de keu­ken­ta­fel op pa­pier zet­ten. De no­ta­ris krijgt een cru­ci­a­le rol in dit pro­ces. Hij moet het ak­koord in een au­then­tie­ke akte gie­ten. Min­stens één maand op voor­hand moe­ten alle be­trok­ke­nen het ont­werp van dat ak­koord ont­van­gen, zodat ze vol­doen­de tijd heb­ben om de in­houd te be­stu­de­ren. De no­ta­ris moet ook elke par­tij uit­no­di­gen voor een in­di­vi­du­eel ge­sprek waar­in hij uit­legt wat de erf­over­een­komst in­houdt en wat de ge­vol­gen pre­cies zijn. De no­ta­ris moet de ge­zins­le­den ook in­for­me­ren dat zij zich elk af­zon­der­lijk ver­der kun­nen laten ad­vi­se­ren, door bij­voor­beeld een an­de­re no­ta­ris of een an­de­re ad­vo­caat. Alle erf­over­een­kom­sten zul­len ook in­ge­schre­ven wor­den in een re­gis­ter, zodat ze niet ver­lo­ren gaan.

In te­gen­stel­ling tot de reeds be­staan­de ou­der­lij­ke boe­del­ver­de­ling moe­ten de kin­de­ren mee dit ‘fa­mi­lie­p­act’ on­der­te­ke­nen. Door dat te doen, ver­bin­den ze zich er met­een toe om de af­spra­ken in dat pact niet te zul­len aan­vech­ten bij het over­lij­den van de ou­ders. Dus ook niet als de over­een­komst hun wet­te­lij­ke re­ser­ve zou aan­tas­ten. De wet­te­lij­ke re­ser­ve is dat deel van de er­fe­nis dat een kind al­tijd moet erven en dat de ouder niet aan ie­mand an­ders kan na­la­ten. 

Het fa­mi­lie­p­act moet de erf­la­ter ge­moeds­rust geven en de erf­ge­na­men rechts­ze­ker­heid bie­den. Omdat de erf­la­ter kan an­ti­ci­pe­ren op mo­ge­lij­ke twist­pun­ten is de idee dat een der­ge­lij­ke fa­mi­li­a­le over­een­komst er­fe­nis­ru­zies kan ver­mij­den.

→ Voor wie? Het be­lang van der­ge­lij­ke fa­mi­lie­p­ac­ten kan niet on­der­schat wor­den.
‘Omdat ou­ders én kin­de­ren zich in de erf­over­een­komst ak­koord ver­kla­ren met de af­ge­spro­ken ver­de­ling, wor­den ver­ve­len­de toe­kom­sti­ge fa­mi­lie­ve­tes ver­me­den, oor­deelt de ad­vo­caat die da­ge­lijks ge­con­fron­teerd wordt met ruzie over er­fe­nis­sen.

Om te ver­mij­den dat kin­de­ren onder emo­ti­o­ne­le of men­ta­le druk wor­den gezet om een ver­de­ling te aan­vaar­den die dui­de­lijk in hun na­deel is, be­paalt het wets­voor­stel dat de af­ge­spro­ken ver­de­ling even­wich­tig moet zijn. Over­een­kom­sten die die voor­waar­de met voe­ten tre­den, zijn nie­tig. ‘Even­wicht be­te­kent niet dat alle ver­moe­de­lij­ke erf­ge­na­men ma­the­ma­tisch het­zelf­de moe­ten krij­gen, maar dat er een sub­jec­tief even­wicht moet zijn waar­mee ie­der­een te­vre­den is en nie­mand zich be­na­deeld voelt’, ver­dui­de­lijkt.

Om dat even­wicht te be­oor­de­len, wordt re­ke­ning ge­hou­den met:

  • Schen­kin­gen uit het ver­le­den aan de kin­de­ren door de ou­ders.
  • Schen­kin­gen aan de kin­de­ren door de ou­ders in de erf­over­een­komst.
  • Voor­de­len die de kin­de­ren ge­nie­ten dank­zij hun ou­ders, zoals een op­lei­ding in het bui­ten­land of het feit dat een kind gra­tis mag wonen in een wo­ning die de ou­ders be­zit­ten.
  • De per­soon­lij­ke si­tu­a­tie van de kin­de­ren.

Net omdat deze erf­over­een­kom­sten bin­dend zijn, voor ou­ders én kin­de­ren, moet ie­der­een ab­so­luut zeker zijn dat wat hij van­daag af­spreekt, ook in de toe­komst nog het meest ge­schikt zal zijn.

Maar het leven evo­lu­eert en si­tu­a­ties en wen­sen ver­an­de­ren. Om te waar­bor­gen dat met der­ge­lij­ke over­een­kom­sten niet te licht­zin­nig wordt om­ge­gaan, be­paalt het wets­voor­stel hoe deze fa­mi­li­a­le over­een­komst moet wor­den op­ge­steld. De no­ta­ris krijgt daar­bij een cru­ci­a­le rol. Een fa­mi­lie­p­act tij­dens een zon­dag­se brunch op een vel­le­tje pa­pier neer­pen­nen, zal dus niet kun­nen (zie kader) 

FA­MI­LIE­P­ACT: GOED OM TE WETEN

1. Fa­mi­lie­p­act on­der­te­ke­nen im­pli­ceert niet dat u de er­fe­nis aan­vaardt

Het is niet omdat u ak­koord gaat met een erf­over­een­komst dat u met­een aan­geeft dat u de la­te­re er­fe­nis zult aan­vaar­den. Die keuze moet u nog al­tijd op de dag van het over­lij­den maken. Op voor­hand aan­ge­ven dat u een nog niet open­ge­val­len na­la­ten­schap zult ver­wer­pen of wei­ge­ren, kan niet.

 

 

2. U bindt niet al­leen uzelf, maar ook uw erf­ge­na­men

Als u in­stemt met een erf­over­een­komst, maar over­lijdt voor die erf­over­een­komst ‘ge­ac­ti­veerd’ wordt,  zul­len uw plaats­ver­vul­len­de erf­ge­na­men ertoe ge­bon­den zijn.

3. Fa­mi­lie­p­act kan niet over er­fe­nis kind of broer

Een fa­mi­lie­p­act kan al­leen tus­sen ‘een erf­la­ter en zijn ver­moe­de­lij­ke erf­ge­na­men in rech­te, neer­da­len­de lijn’. Dat be­te­kent dat in het fa­mi­lie­p­act ou­ders met hun kin­de­ren kun­nen af­spre­ken hoe hun er­fe­nis ver­deeld zal wor­den. Maar om­ge­keerd kun­nen kin­de­ren niet over hun er­fe­nis af­spra­ken maken met hun ou­ders. Broers en zus­sen kun­nen even­min on­der­ling een fa­mi­lie­p­act af­slui­ten over hun er­fe­nis.

Welke erf­over­een­kom­sten wor­den nog mo­ge­lijk?

1. Waar­de van een schen­king vast­klik­ken

In zo’n over­een­komst ver­kla­ren de me­de-erf­ge­na­men dat ze ak­koord gaan met de waar­de van de schen­king. Dat kan in de schen­kings­ak­te, maar het kan ook ach­ter­af, in een een­zij­di­ge ver­kla­ring. Zo is ie­der­een zeker dat er ach­ter­af nooit dis­cus­sie zal zijn over de waar­de van die schen­king.

→ Voor wie? Deze over­een­komst kan nut­tig zijn als ou­ders de aan­de­len van het fa­mi­lie­be­drijf schen­ken aan één kind. Deze troon­op­vol­ger is door deze ver­kla­ring ge­rust dat zijn broers of zus­sen de waar­de van het fa­mi­lie­be­drijf op het mo­ment van de schen­king niet in twij­fel zul­len trek­ken.

2. Ge­ne­ra­tie over­slaan bij een schen­king

→ Voor wie? Bij­voor­beeld een groot­ou­der die schenkt aan zijn klein­kind.

Door de re­ser­ve van de kin­de­ren zijn de groot­ou­ders voor die schen­king in prin­ci­pe be­perkt tot de gren­zen van het be­schik­ba­re deel. Schen­ken ze meer, dan kan een van die kin­de­ren die schen­king aan de klein­kin­de­ren aan­vech­ten en in­kor­ting eisen. Bij­voor­beeld de tante van de klein­kin­de­ren die de schen­king kre­gen. In het nieu­we erf­recht wordt dat ri­si­co be­perkt, aan­ge­zien de ou­ders van het klein­kind dat de schen­king krijgt zich ertoe ver­bin­den dat zij die schen­king zul­len toe­re­ke­nen op hun erf­deel. Hier­door zijn de groot­ou­ders ge­rust dat de ge­ne­ra­tie­sprong ook na hun over­lij­den zal stand­hou­den.

3. Geen in­kor­ting eisen tegen een schen­king

Re­ser­va­tai­re erf­ge­na­men kun­nen in een au­then­tie­ke akte ver­kla­ren dat ze geen in­kor­ting zul­len eisen tegen een wel­be­paal­de schen­king aan een broer of een zus. Dat kan nu al voor schen­kin­gen met voor­be­houd van vrucht­ge­bruik of onder last van be­ta­ling van een lijf­ren­te en wordt in het nieu­we erf­recht uit­ge­breid naar schen­kin­gen in volle ei­gen­dom aan kin­de­ren. Die ver­kla­ring door de broers of zus­sen kan ge­lijk­tij­dig met de schen­king ge­beu­ren, of ach­ter­af.

→ Voor wie? Deze nieu­we over­een­komst kan bij­voor­beeld een ge­rust­stel­ling zijn voor ou­ders die aan een zorg­kind meer wil­len ach­ter­la­ten.

4. In­stem­men met een schen­king aan een niet-erf­ge­naam

De erf­ge­na­men kun­nen, in de schen­kings­ak­te of ach­ter­af, hun toe­stem­ming geven dat een be­paald goed ge­schon­ken wordt aan een derde niet-erf­ge­naam.

Als het wets­voor­stel over de erf­her­vor­ming zoals ge­pland tegen eind dit jaar in een wet ge­go­ten raakt, zul­len deze wij­zi­gin­gen vanaf 2019 in gaan.